Anglia, Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo – o co w tym chodzi?

Wielu z Was pewnie nie raz zastanawiało się, jak to właściwie jest Wyspami Brytyjskimi. Czy Anglia to Wielka Brytania? Czy można stosować zamiennie te nazwy? Jak to jest z tą Irlandią, to cześć jednego Królestwa czy nie? Czy każdy Anglik jest Brytyjczykiem, a każdy Brytyjczyk anglikiem? I która flaga właściwie obowiązuje? Na te i kilka innych pytań spróbuję odpowiedzieć w tym artykule.

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

THE UNITED KINGDOM OF GREAT BRITAIN AND NORTHERN IRELAND –  to jest oficjalna nazwa Królestwa, która wskazuje, że ogarnięcie podziału administracyjnego nie będzie proste. Już na pierwszy rzut oka widzimy, że są tutaj dwie części składowe: Wielka Brytania i Irlandia Północna. Żeby było trudniej, sama Wielka Brytania także nie jest jednym bytem, składa się bowiem z Anglii, Szkocji i Walii która swoją drogą ma status odrębnego księstwa. Tak więc Zjednoczone Królestwo jako całość jest państwem które składa się z czterech krajów, a właściwie z trzech krajów i jednego księstwa (Walia).

Wielka Brytania

To  nic innego jak wyspa na której znajduje się większość Zjednoczonego Królestwa i przy okazji jest największą wyspą w Europie. Leżą na niej trzy z czterech krajów wchodzących w skład Korony Brytyjskiej: Anglia, Walia i Szkocja. Wyspa ta sąsiaduje bezpośrednio z nieco mniejszą wyspą – Irlandią, której mniejsza północna część (Irlandia Północna) stanowi czwartą składową UK , a pozostała część to zupełnie odrębne państwo – Irlandia. Uff skomplikowane trochę, prawda? Na pierwszy rzut oka może i tak, ale można to ogarnąć.

Flagi Zjednoczonego Królestwa

Ponieważ Zjednoczone Królestwo  to cztery części składowe, kwestia flagi także nie może być tak prosta jak np w Polsce. I nie jest! Każde z trzech państw i księstwo ma swoją własną flagę. Symbolem Anglii jest Krzyż św. Jerzego (prosty, czerwony krzyż na białym tle), Szkocji krzyż św. Andrzeja (biały krzyż w kształcie litery X na niebieskim tle), a Walia ma na fladze Czerwonego Smoka (podzielona w poziomie na górną białą i dolną zieloną część z czerwonym smokiem na tym tle). W przypadku Walijskiej flagi znów można natknąć się na małą komplikację, gdyż po II Wojnie Światowej zaczęto używać innej flagi (na wzór angielskiej i szkockiej) zwanej krzyżem św. Dawida (prosty, żółty krzyż na czarnym tle) która do dziś jest funkcjonującą, chociaż nieoficjalną flagą Walii. Upodobała ją sobie głównie anglojęzyczna część Walijczyków pragnących zachować integralność z Królestwem.

lihlhlkhlkhlkhlkhlkhlkhklh
Od lewej: flaga Anglii, flaga Szkocji, flaga Walii i nieoficjalna flaga Walii

Myślicie, że to już koniec flagowych komplikacji? Niestety nie! Jak już sobie wyjaśniliśmy, w skład Wielkiej Brytanii wchodzą trzy kraje a w skład całego Zjednoczonego Królestwa cztery (nie zapominamy przecież o Irlandii. Brakuje nam więc jeszcze… trzech flag. Czemu trzech? Już wyjaśniam.

Z połączenia flag Anglii i Szkocji powstanie flaga Wielkiej Brytanii która wygląda tak:

flagawb
Flaga Wielkiej Brytanii

Teraz, gdy już to wiemy, wyraźnie widać, że angielski krzyż św. Jerzego został zgrabnie nałożony na flagę Szkocji. Cierpliwości, powoli zbliżamy się do rozwikłania flagowej zagadki. Pamiętacie jeszcze oficjalną nazwę Państwa? Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Skoro znamy już flagę Wielkiej Brytanii czas przedstawić flagę drugiego „partnera’ czyli Irlandii Północnej. Jest nią krzyż św. Patryka:

flagairlandia
Krzyż św. Patryka – flaga Irlandii Północnej

To już prawie finał! Skoro znamy flagi dwóch głównych części składowych UK (United Kingdom – Zjednoczone Królestwo) możemy je teraz zgrabnie połączyć w wyniku czego powstanie naczelna flaga naczelnej jednostki administracyjnej, którą zapewne wszyscy znacie:

flagauk
Flaga Zjednoczonego Królestwa

I tak to wygląda. Połączone flagi tworzą tę główną zwaną Union Flag (Flaga Unii). Inna, potoczna nazwa to Union Jack (Proporzec Unii). Potoczna, gdyż oficjalnie jest zasadnicza różnica między flagą, a proporcem (nie tyle w wyglądzie, co w użyciu). Dla przykładu flaga wywieszona na maszcie statku staje się proporcem.

Jeśli wciąż czujecie się pogubieni (a ja byłem bardzo zagubiony gdy o tym pierwszy raz czytałem), spójrzcie na mapę poniżej:

uk_colour_map

Widzimy dwie wyspy: większą i mniejszą. Cała duża wyspa to Wielka Brytania (składająca się z Anglii, Walii i Szkocji). Północna część mniejszej wyspy to Irlandia Północna która wraz z Wielką Brytanią tworzy Zjednoczone Królestwo.

Odrobina historii

Dlaczego to wszystko jest takie skomplikowane, czemu skoro to jest jedno państwo, nie obowiązuje jedna flaga. I wreszcie czemu skoro Union Jack składa się z flag poszczególnych krajów nie ma tam śladu po Czerwonym Smoku z Walii? I to jest miejsce na małą lekcję historii.

Cofnijmy się do roku 1603 kiedy to zmarła Królowa Anglii Elżbieta I Tudor która miała zatargi min. ze Szkocją, a na tron wstąpił dotychczasowy król Szkocji  Jakub VI (który po objęciu tronu przyjął imię Jakuba I). Wtedy to, za jego sprawą nastąpiło zjednoczenie korony. Nie oznaczało to jednak zjednoczenia narodów, które wciąż zachowywały swoją odrębność. Powstał problem flagi, gdyż Anglicy będący wtedy potęga morską za nic nie chcieli pływać pod Szkocką banderą. Szkoci zresztą nie byli Anglikom dłużni i odmówili używania flagi Anglii. Na potrzeby zjednoczonej floty połączono flagi Szkocji i Anglii i tak powstała właśnie flaga Wielkiej Brytanii. Trochę później, bo w roku 1801 do Unii dołączyła Irlandia i znów trzeba było dostosować flagę poprzez dodanie do niej krzyża św. Patryka tworząc w ten sposób istniejącą do dziś Union Flag.

A co z tą Walią zapytacie? Cóż, w 1603 roku gdy tworzono pierwszą wersję flagi Walia była już połączona z Anglią i w zasadzie była jej częścią. Dlatego Walijskim reprezentantem w Union Jacku był angielski krzyż św. Jerzego.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że udało Wam się odnaleźć w tej gmatwaninie, którą starałem się przedstawić jak najprościej. Jak widzicie Wielka Brytania i Anglia to nie to samo. Każdy Anglik jest Brytyjczykiem, ale nie każdy Brytyjczyk musi być Anglikiem, może równie dobrze być Szkotem, Walijczykiem czy Irlandczykiem. Nazywanie więc UK (Zjednoczonego Królestwa) Wielką Brytanią nie jest do końca poprawne, chociaż w umysłach Europejczyków tak się przyjęło i nikt nam chyba mieć tego za złe nie będzie. Jednak należy uważać z tymi uproszczeniami, gdyż jeśli podróżując po Wyspach trafimy do Walii i nazwiemy tam kogoś anglikiem, możemy się nieźle narazić.

Pochodzenie poszczególnych flag jak krzyż św. Jerzego, kwestie podziału terytorialnego, terytoriów zamorskich czy sprawa Irlandii lub Kanady to już zagadnienia na kilka, jak nie kilkanaście kolejnych artykułów w dziale „Historia i społeczeństwo”

Michał
Założyciel i administrator bloga Ponglish.eu. Na co dzień mieszka i pracuje w Anglii. Borykał się z problemami które sam teraz opisuje na tej stronie. Zadawał w internecie pytania, na które dziś udziela odpowiedzi.

10 Komentarzy

  1. Cześć Zolza
    Niestety, nie do końca masz rację. Faktycznie można spotkać interpretację wg której nazwa flagi pochodzi od imienia króla, jednak nie jest to prawda. W dosłownym tłumaczeniu w tym kontekście „jack” to bandera – czyli flaga wywieszana na statku.

  2. witam. Bardzo ciekawy materiał. Prosił bym o małe wyjaśnienie jeszcze jednej rzeczy 😀 Chodzi mi o piłkę nożną, sam osobiście nie wiem o niej za wiele ale nie ważne komu zadaje te pytanie nikt nie potrafi odpowiedzieć.
    Czemu w meczach i mistrzostwach występują Szkocja, Walia, Anglia, Irlandia płn. a nie jedna drużyna UK.? Czy jest to spowodowane tym żę każde z tych państw jest księstwem jak San Marino?

    • To jest dosyć złożona sprawa. Ale w dużym skrócie wygląda to tak, że każdy kraj wchodzący w skład UK posiada własne reprezentacje w większości sportów. Nie inaczej jest w piłce nożnej i każdy z czterech członków UK jest członkiem zarówno FIFA jak i UEFA. Tak naprawdę jedyną większą imprezą sportową podczas której nie ma reprezentacji poszczególnych krajów a całego UK jest olimpiada. A i to nie zawsze, bo wiele razy mimo że większość sportowców występowała jako reprezentacja UK, piłkarze grali dla swoich krajów, np. dla Anglii. Innymi słowy: każdy z członków Zjednoczonego Królestwa ma własne „niepodległe” federacje sportowe, czy to w piłce nożnej, lekkoatletyce czy pływaniu. Natomiast to, pod jaką flagą występują ich sportowcy zależy po prostu od ustaleń tychże federacji. Zazwyczaj poszczególne kraje decydują się występować oddzielnie, jednak w niektórych przypadkach jak olimpiada jednoczą swoje siły i występują pod flagą Union Jack.

  3. Fanjny artykuł ale widzę dwie nieścisłości w tej publikacji. Po pierwsze raz nazywasz Anglię i Szkocję i Irlandię Północną krajami a później państwami. Zatem są to kraje czy państwa?

    Po drugie w podsumowaniu piszesz że Irlandczyk może być Brytyjczykiem, jak, skoro mieszka na innej wyspie?

    • Spieszę z wyjaśnieniem:
      1. Kraj – państwo. Tu masz rację a ja powinienem bić się w pierś. Faktycznie, państwo to UK, a poszczególne części składowe to trzy kraje i jedno księstwo. Powodem stosowania zamiennej terminologii jest zwykłe przyzwyczajenie językowe, nauczyliśmy się stosować te słowa zamiennie, gdyż Polska to zarówno kraj jak i państwo. Faktycznie drobna nieścisłość, jednak (mam nadzieję) nie wpływająca na sens całego wpisu.

      Wszyscy obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej nazywani są Brytyjczykami (ang.British citizens). Irlandczycy mieszkają owszem na innej wyspie. Pamiętaj jednak, że obie wyspy (gdy mówi się o nich wspólnie) noszą nazwę Wysp Brytyjskich. Jeszcze inaczej mówiąc: kraje to: Anglia, Szkocja, Irlandia północna, księstwo to Walia. Te cztery składowe tworzą UK, a obywatelami CAŁEGO Królestwa są Brytyjczycy.
      Pozdrawiam i dziękuję za uwagi

  4. hej, bardzo spodobał mi się pański tekst. Jestem redaktorką malej lokalnej gazety z High Wycombe, chętnie bysmy wydrukowali twój artykuł. Daj znać czy jest pan zainteresowany.
    Anna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*